Lancering: antiquairs plaatsen hun eerste stukken · Bent u antiquair?

Antiquair? Gratis aanmelden →
Word handelaar
EUR €
  • Antiquairs bepalen hun prijzen in euro. Bedragen in ponden en dollars zijn indicatief, berekend tegen de koers van de Europese Centrale Bank en wekelijks bijgewerkt.
AnticPlace Antiquairs & uitzonderlijke stukken
NL

Ebenisten & ambachtslieden · 1694 – 1763

Jacques Dubois

Meester-ebenist (1742) · Louis XV

Commode in lakwerk met vergulde bronzen beslag, ca. 1745–1749, door Jacques Dubois
Jacques Dubois: commode in lakwerk met vergulde bronzen beslag, ca. 1745–1749. Foto: The Metropolitan Museum of Art, publiek domein · merk: I. DUBOIS

In het kort: Jacques Dubois (1694–1763) is een van de grote ebenisten van de Louis XV-stijl, beroemd om zijn meubelen in lak en vernis met uitbundig rocaillebeslag. Zijn stempel ‘I. DUBOIS’ werd door zijn zoon René voortgezet, wat voorzichtigheid bij toeschrijvingen vereist.

Biografie

Jacques Dubois, gevestigd in de faubourg Saint-Antoine, werkt lange tijd als vrije vakman voordat hij in 1742 het meesterschap verwerft. Hij vervaardigt commodes, hoekkasten en bureaus met lakwerk uit het Verre Oosten of Europees vernis, getooid met zeer beweeglijk bronzen beslag.

Na zijn dood zetten zijn weduwe en vervolgens zijn zoon René Dubois het atelier voort onder dezelfde stempel. Stukken in Transition- of Louis XVI-stijl met de stempel ‘I. DUBOIS’ zijn doorgaans van René.

Een stuk herkennen

  • Stempel ‘I. DUBOIS’ (de I staat voor de J).
  • Lakwerk uit het Verre Oosten of Europees vernis.
  • Zeer beweeglijk rocaillebeslag dat de hoeken omsluit.
  • Louis XV-stijl voor Jacques; Transition en Louis XVI voor zijn zoon René.

Een meester van de rocaille

Jacques Dubois behoort tot de generatie die de Louis XV-stijl zijn meest gedurfde vormen gaf. Zijn werk kenmerkt zich door sterk gewelfde meubels waarvan het gelakte of met marqueterie ingelegde oppervlak letterlijk omhuld wordt door verguld bronzen beslag: hoekbeslag met rankwerk, sleutelschilden en handgrepen gegoten in één doorlopend decor, sabots met bladmotief. Daarnaast maakt hij soberder meubels gefineerd met koningshout of satijnhout, en grote bureaux plats.

Zijn bekendste werk is een monumentale hoekkast (encoignure), in de jaren 1740 vervaardigd naar een ontwerp van ornamentontwerper Nicolas Pineau voor een Poolse grootvorst, en thans in het Metropolitan Museum of Art in New York.

Lakwerk en vernis

Net als andere ebenisten uit de faubourg werkt Dubois vaak via de marchands-merciers, die panelen van Oosters lakwerk leverden, gezaagd uit geïmporteerde kamerschermen of kabinetten. Deze panelen moesten, om op gewelfde vormen te worden aangebracht, dunner gemaakt en gebogen worden – een delicate ingreep. Bij gebrek aan echt lakwerk greep men ook naar Europese vernissen, zeer gewilde Parijse imitaties. Aziatisch lakwerk onderscheiden van Europees vernis vraagt het oog van een specialist: dikte, craquelé en decoratietechniek verschillen. Bij een dergelijk meubel moet u ook letten op restauraties: lakwerk is vaak geretoucheerd, opnieuw gevernist of aangevuld, en een paneel dat te egaal of te glanzend is, verdient argwaan. Een originele staat, ook al is die wat gesleten, verdient altijd de voorkeur boven een volledige opknapbeurt.

Het atelier na Jacques

Na de dood van Jacques in 1763 houdt zijn weduwe het atelier aan, waarna hun zoon René Dubois (1737–1799), zelf tot meester aangenomen, de leiding overneemt. René stapt snel over op de vormen van de Transition en vervolgens van het neoclassicisme, en richt zich op een aristocratische clientèle in Parijs en daarbuiten. Omdat dezelfde stempel ‘I. DUBOIS’ in gebruik blijft, is het de stijl van het stuk, en niet het merk, die vader en zoon van elkaar onderscheidt.

De stempel lezen

Sinds de statuten van 1743 moesten Parijse meester-ebenisten hun naam met een slagijzer in hun meubels slaan, en de jurande controleerde de kwaliteit door het keurmerk JME aan te brengen. Een authentieke stempel ‘I. DUBOIS’ is koud in het hout geslagen, vaak boven aan een stijl of onder het blad. Wees echter op uw hoede: overgeplaatste, opnieuw ingeslagen of later toegevoegde stempels op meubels uit een ander atelier komen voor. De stempel moet altijd overeenstemmen met de constructie, de stijl en het bronzen beslag. Bekijk onze gestempelde commodes.

Waar zijn werk te zien is

Louvre en grote internationale collecties Frans meubilair.

Veelgestelde vragen

Wat betekent het keurmerk JME?
Het zijn de initialen van de Jurande des menuisiers-ébénistes. De gildekeurmeesters brachten dit keurmerk aan op de meubels die zij hadden gecontroleerd, naast de stempel van de meester. Het systeem, vastgelegd in de statuten van 1743, verdwijnt met de afschaffing van de gilden in 1791. Het ontbreken ervan is geen bezwaar, de aanwezigheid ervan geen garantie.
Hoe weet u of een meubel met ‘I. DUBOIS’ van Jacques of van René is?
Aan de stijl: een uitgesproken rococo-commode met omhullend verguld bronzen beslag wijst eerder op Jacques; een stuk in Transition- of Louis XVI-stijl, met rechte lijnen en neoclassicistische decoratie, op René. In de jaren 1760 overlappen beide stijlen elkaar en kan alleen zorgvuldig onderzoek, gestoeld op gedocumenteerde stukken, uitsluitsel geven.
Waarom ‘I. DUBOIS’ en niet ‘J. DUBOIS’?
In de 18e eeuw wordt in hoofdletters nog niet stelselmatig onderscheid gemaakt tussen I en J. Veel ebenisten met de voornaam Jacques, Jean of Joseph signeren daarom met een I, zoals ‘I.P.LATZ’. Dit detail zegt op zichzelf niets over de echtheid.

Bronnen: Guillaume Janneau, Les Styles du meuble français, PUF, reeks “Que sais-je?” · Musée des Arts décoratifs, Parijs — vaste collecties · collecties van de genoemde musea.

Alle ebenisten