In het kort
Een meubel ‘uit de Louis XV-periode’ werd vervaardigd tijdens de periode van de stijl (ca. 1730–1770). Een meubel ‘in Louis XV-stijl’ neemt de vormen over, maar werd later gemaakt, meestal in de 19e of 20e eeuw. Bij gelijke kwaliteit is een periodemeubel doorgaans veel meer waard dan een stijlkopie.
Waarom zoveel stijlmeubels?
In de 19e eeuw werden de stijlen van voorgaande eeuwen op grote schaal gereproduceerd: van hoogwaardige atelierkopieën tot serieproductie. Deze meubels hebben hun eigen belang en waarde, maar het zijn geen periodemeubels.
Kenmerken van een periodemeubel
- Handgezaagd hout: onregelmatige zaagsporen aan de verborgen zijden, wisselende diktes.
- Verbindingen met houten pennen, met de hand gezaagde, onregelmatige zwaluwstaarten.
- Gesmede spijkers met onregelmatige kop, geen industriële schroeven.
- Gelijkmatige oxidatie van onbehandeld hout (binnenkanten, achterwanden), passend bij de ouderdom.
- Logische slijtage: aan poten, grepen en randen die eeuwenlang zijn aangeraakt.
- Meesterstempel voor Parijse meubels van 1743 tot 1791.
Wat de beschrijving moet vermelden
Op AnticPlace moet de antiquair uitdrukkelijk vermelden of een object uit de periode is of in de stijl van (een latere reproductie); die vermelding wordt door de moderatie gecontroleerd en overgenomen op het certificaat dat de koper ontvangt. Blijft een verkoper hierover vaag, wees dan op uw hoede.
De grote golven van kopieën
De liefde voor historische stijlen is nooit verdwenen. Onder de Restauration en de Julimonarchie keert men terug naar Louis XV- en renaissancevormen; onder het Tweede Keizerrijk brengt keizerin Eugénie Louis XVI weer in de mode. Aan het einde van de 19e eeuw reproduceren of herinterpreteren Parijse ebenisten en bronsgieters van de eerste rang, zoals Alfred Beurdeley, Henry Dasson of François Linke, de grote modellen van de 18e eeuw met opmerkelijke kwaliteit. In de 20e eeuw wordt de productie van stijlmeubelen industrieel.
Wat de vervaardiging verraadt
- Het zaagwerk: regelmatige groeven van een cirkel- of lintzaag op de verborgen zijden.
- Het fineer: dunner en volkomen regelmatig bij late kopieën.
- De panelen: triplex of spaanplaat bij meubelen uit de 20e eeuw.
- De laden: fijne, talrijke en volkomen identieke zwaluwstaarten, machinaal gezaagd.
- Het bronzen beslag: galvanische verguldsel of louter goudkleurige vernis, summier ciseleerwerk, bevestiging met moderne schroeven.
Voor een volledige methode, zie hoe u een meubel authenticeert.
Proporties en details
De kopiist past zijn model vaak aan de interieurs van zijn tijd aan: kleinere afmetingen, een andere hoogte, toegevoegde laden. Soms combineert hij ornamenten uit verschillende periodes op één meubel, wat een schrijnwerker of ebenist uit de 18e eeuw zelden zou hebben gedaan. Het snijwerk van een stijlmeubel is vaak droger, de symmetrie mechanischer, de marqueterie te strak en de houtkleuren te egaal, bij gebrek aan oxidatie.
Tussenvormen
Niet alles is zwart-wit. In de provincie bleven schrijnwerkers nog lang na het einde van de regering kasten en buffetten in Louis XV-vormen maken: deze regionale meubelen zijn antiek, maar strikt genomen niet ‘uit de Louis XV-periode’. Andere meubelen zijn uit de periode maar aangepast: een ingekorte commode, een vervangen blad, vernieuwde poten. Een degelijke catalogus vermeldt dit met formuleringen als ‘corpus uit de periode, latere marqueterie’ of ‘19e eeuw, in de smaak van Louis XVI’. Deze nuances zijn doorslaggevend: vraag dat ze woordelijk op het certificaat en de factuur worden vermeld, zodat de beschrijving van het object van het eerste contact tot de verkoop dezelfde blijft.
Veelgestelde vragen
Heeft een stijlmeubel waarde?
Wat is een ‘gerestaureerd periodemeubel’?
Kan een regionaal meubel in Louis XV-stijl antiek zijn?
Zijn stijlmeubelen soms gesigneerd?
Bronnen: Guillaume Janneau, Les Styles du meuble français, PUF, reeks ‘Que sais-je?’ · Musée des Arts décoratifs, Parijs — vaste collecties. De informatie over regelgeving is indicatief: raadpleeg de geldende wetteksten.